Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Zeugma Antik Kenti’nde bulunan ünlü mozaik kompozisyonunun kayıp panellerinden birinin daha Türkiye’ye getirildiğini açıkladı. Bu panel, daha önce geri gönderilen 12 parçanın ardından büyük eserin 13. eksik parçası olarak kayıtlara geçti.
Gaziantep’in Nizip ilçesinde yer alan Zeugma Antik Kenti’nde 1998 yılında gerçekleştirilen kurtarma kazıları sırasında büyük boyutlarda bir mozaik ortaya çıkarılmıştı. Kamuoyunda “Çingene Kızı” olarak bilinen ve Dionysos kültüyle bağlantılı Maenad başı tasviri de bu mozaik içerisinde yer alıyordu. Panelin bir çevrimiçi müzayedede satışa sunulduğunu fark eden Zeugma Kazı Başkanı Prof. Dr. Kutalmış Görkay, durumu derhal Kültür ve Turizm Bakanlığı’na bildirdi. Grenoble Alpes Üniversitesi’nden Dr. Djamila Fellague’nin yürüttüğü araştırmalar, bu eserin büyük kompozisyonun bir parçası olabileceğini ortaya koydu.
Bakanlık uzmanları, panelin tessera renkleri, geometrik bordür düzeni ve kesilme izleri gibi özelliklerini inceledi ve büyük kompozisyonla önemli benzerlikler buldu. Elde edilen bulgular neticesinde, Bakanlık yetkilileri Amerikan İç Güvenlik Soruşturmaları Birimi ile iletişime geçti ve bilimsel kanıtları sundu. İki ülke arasındaki ikili anlaşmaya dayanarak esere el konulması talep edildi. Ayrıca, Zeugma’nın geçmişte kaçak kazılara maruz kalması, Türkiye’nin hukuki argümanlarını güçlendirdi. 2018 yılında ABD Bowling Green Üniversitesi’nden Türkiye’ye iade edilen 12 panelin varlığı da önemli bir emsal oluşturdu.
Amerikan İç Güvenlik Soruşturmaları Birimi, soruşturmayı tamamladıktan sonra mozaik paneli Chicago Başkonsolosluğu’na teslim etti. Eser, Turkish Cargo ile Türkiye’ye ulaştırıldı. Daha önceki iadelerde olduğu gibi bu süreçte de kamu kaynağı kullanılmadı. Panel şu anda Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi’nde sergileniyor. Gerekli işlemler tamamlandıktan sonra, Gaziantep Zeugma Mozaik Müzesi’ne gönderilerek büyük kompozisyondaki yerini alacak.
Bakan Ersoy, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, kültürel varlıkların izinin dünyanın her yerinde sürüleceğini vurguladı. Ayrıca, süreçte emeği geçen Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü ekiplerine, Amerikan İç Güvenlik Soruşturmaları Birimi’ne, Chicago Başkonsolosluğu’na, ulusal ve uluslararası bilim insanlarına, Türk Hava Yolları ve Turkish Cargo’ya teşekkür etti. Gaziantep’in simgesi olan “Çingene Kızı” mozaik parçasının Amerika Birleşik Devletleri’nden kazanılması, Türkiye için büyük bir kültürel kazanç olarak değerlendiriliyor.
